Şikayete Bağlı Suçlarda Şikayetten Vazgeçme Süresi

Şikayetten Vazgeçme Süresi Ne Kadar?

Şikayete bağlı suçlarda şikayetten vazgeçme süresi, ceza muhakemesinin hangi evresinde olunduğuna göre değişmektedir. TCK m.73 ve CMK hükümleri uyarınca bu süreler kesin olarak belirlenmiştir.

Soruşturma evresinde şikayetten vazgeçme süresi altı aydır. Bu süre, şikayetin yapılması ile başlar ve cumhuriyet savcılığının soruşturma işlemlerini sürdürdüğü dönemde geçerlidir. Altı aylık süre geçtikten sonra soruşturma evresinde şikayetten vazgeçmek mümkün değildir.

Kovuşturma evresinde ise şikayetten vazgeçme imkanı daha sınırlıdır. Mahkemede açılan davada şikayetten vazgeçme, ancak ilk celse tarihi belirlenene kadar mümkündür. İlk duruşma tarihi belirlendikten sonra şikayetten vazgeçilemez.

Yargıtay uygulamalarına göre, şikayetten vazgeçme süresinin hesaplanmasında tatil günleri dikkate alınmaz. Süre işlemeye başladıktan sonra kesintisiz devam eder ve objektif bir süre olarak değerlendirilir.

Hangi Suçlar Şikayete Bağlı?

Şikayete bağlı suçlar, mağdurun şikayeti olmadan kovuşturma yapılamayan suç tipleridir. Türk Ceza Kanunu'nda bu suçlar açık şekilde belirtilmiştir ve kural olarak kişisel hak ihlallerini içermektedir.

Temel şikayete bağlı suçlar şunlardır:

• Hakaret suçu (TCK m.125): Kişinin şeref ve haysiyetine yönelik saldırılar

• Sövme suçu (TCK m.128): Küfür ve benzeri ifadelerle onur kırma

• Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134): Kişisel verilerin izinsiz kullanımı

• Konut dokunulmazlığını ihlal (TCK m.116): İzinsiz konut girme

• Basit yaralama (TCK m.86/1): 10 günden az iyileşme süresi olan yaralamalar

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda özel düzenleme bulunmaktadır. TCK m.102/4 uyarınca, mağdurun 15 yaşını bitirmemiş olması halinde bu suçlar şikayete bağlı değildir. 15 yaşını bitirmiş mağdurlarda ise şikayet şartı aranır.

Aile içi şiddet kapsamındaki suçlarda 6284 sayılı Kanun'un özel hükümleri uygulanır. Bu durumda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi halinde bile kamu adına kovuşturma devam edebilir.

Şikayetten Vazgeçince Dava Düşer Mi?

Şikayetten vazgeçme ile ceza davası kesin olarak düşer ve aynı fiilden dolayı tekrar dava açılamaz. Bu durum TCK m.73'te açık şekilde düzenlenmiş olup, hukuki sonuçları kesindir.

Dava düşmesinin hukuki sonuçları şunlardır:

Kovuşturma derhal sona erer ve sanık hakkında beraat kararı verilmez, bunun yerine kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Bu karar, sanığın suçlu olduğunu kabul etmez ancak kovuşturmanın devam edemeyeceğini belirtir.

Aynı fiilden dolayı tekrar dava açılması mümkün değildir. Şikayetten vazgeçme kesin hüküm niteliği taşır ve "ne bis in idem" ilkesi gereği aynı kişi, aynı fiilden dolayı tekrar yargılanamaz. Bu kural, daha sonra yeni delil bulunması halinde bile geçerlidir.

Çok sanıklı davalarda şikayetten vazgeçmenin etkisi sınırlıdır. Mağdur şikayetinden vazgeçerse, bu vazgeçme yalnızca belirttiği kişiler için geçerli olur. Diğer sanıklar hakkında kovuşturma devam eder.

Yargıtay kararlarına göre, şikayetten vazgeçme sonrası sanığın zararı varsa hukuk mahkemesinde tazminat davası açması mümkündür. Ceza davasının düşmesi, hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Şikayetten Vazgeçme Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Şikayetten vazgeçme dilekçesi yazılı olarak hazırlanmalı ve yetkili makama sunulmalıdır. Dilekçenin belirli şartları taşıması ve hukuki geçerliliğe sahip olması gerekmektedir.

Dilekçede bulunması gereken temel bilgiler:

1. Kişisel bilgiler: Şikayetçinin adı, soyadı, TC kimlik numarası, adresi

2. Dava bilgileri: Soruşturma numarası, sanığın kimliği, suç tarihi

3. Vazgeçme beyanı: Açık ve kesin vazgeçme iradesi

4. İmza: Şikayetçinin ıslak imzası

Örnek dilekçe formatı:

"[Tarih] tarihinde [sanık adı] hakkında [suç türü] suçundan yaptığım şikayetten tamamen vazgeçtiğimi, bu konuda herhangi bir talebimin kalmadığını beyan ederim." şeklinde net bir ifade kullanılmalıdır.

Dikkat edilmesi gereken hususlar:

Dilekçe şüpheye yer vermeyecek şekilde açık olmalıdır. "Belki vazgeçerim" veya "şimdilik vazgeçiyorum" gibi belirsiz ifadeler hukuki geçerliliği ortadan kaldırır. Vazgeçme iradesi kesin ve koşulsuz olmalıdır.

Dilekçenin noter tasdiki zorunlu değildir ancak ispat açısından faydalı olabilir. Özellikle karmaşık davalarda noter tasdikli dilekçe tercih edilmelidir.

Savcılıkta Şikayetten Vazgeçilebilir Mi?

Soruşturma evresinde cumhuriyet savcılığına şikayetten vazgeçme dilekçesi verilebilir. Bu aşamada vazgeçme işlemi daha basit prosedürlerle gerçekleştirilir ve süre sınırı altı aydır.

Savcılıkta vazgeçme prosedürü şu şekildedir:

Şikayetçi, yazılı dilekçesini doğrudan cumhuriyet savcılığına verebilir. Dilekçe, soruşturmayı yürüten savcı tarafından incelenir ve dosyaya işlenir. Savcı, şikayetten vazgeçmenin hukuki şartlarını taşıyıp taşımadığını değerlendirir.

Savcının yapacağı işlemler:

Şikayetten vazgeçme geçerli ise savcı, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir. Bu karar sanığa ve diğer ilgililere tebliğ edilir. Karar kesinleştikten sonra soruşturma dosyası arşivlenir.

Savcı, vazgeçmenin geçersiz olduğunu düşünürse ret kararı verir. Bu durumda şikayetçi kararı itiraz yoluyla temyiz edebilir. İtiraz, üst savcılık tarafından incelenir.

Özel durumlar:

Kamu görevlisi aleyhindeki suçlarda şikayetten vazgeçme farklı değerlendirilir. Bu suçlarda kamu yararı ön planda tutulduğundan vazgeçme her zaman dava düşmesine yol açmaz. Savcı, kamu adına kovuşturmayı sürdürme kararı verebilir.

Şikayetten Vazgeçme Geri Alınabilir Mi?

Şikayetten vazgeçme kararı geri alınamaz ve hukuki sonuçları kesindir. TCK m.73 uyarınca vazgeçme ile kovuşturma sona erdiğinden, bu durumun iptali veya geri alınması mümkün değildir.

Kesinlik prensibinin sonuçları:

Şikayetçi vazgeçme kararını verdikten sonra pişman olsa bile bu kararı değiştiremez. Hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesi gereği vazgeçme işlemi geri döndürülemez nitelik taşır.

İstisna durumlar:

Şikayetten vazgeçme işleminin hukuki eksiklikler nedeniyle geçersiz olması halinde durum farklıdır. Örneğin, şikayetçinin fiil ehliyetinin bulunmaması, zorla imza attırılması veya yanıltılması durumlarında vazgeçme geçersiz sayılabilir.

Geçersizlik sebepleri:

• Ehliyet eksikliği: Reşit olmayan veya vesayet altındaki kişilerin vazgeçmesi

• İrade fesadı: Tehdit, şiddet veya aldatma ile vazgeçme

• Şekil eksikliği: Yazılı olmayan veya imzasız vazgeçme

Bu durumların ispatı halinde mahkeme vazgeçmeyi geçersiz sayabilir ve kovuşturma yeniden başlatılabilir. Ancak bu istisnai durumlar olup, normal şartlarda vazgeçme geri alınamaz.

Yargıtay içtihatlarına göre, sonradan ortaya çıkan yeni deliller de vazgeçme kararını etkilemez. Aynı fiilden dolayı tekrar dava açılması "ne bis in idem" ilkesine aykırıdır.

Mahkemede Şikayetten Nasıl Vazgeçilir?

Kovuşturma evresinde şikayetten vazgeçme, mahkeme huzurunda sözlü veya yazılı olarak yapılabilir. Ancak bu imkan yalnızca ilk celse tarihi belirlenene kadar kullanılabilir.

Mahkemede vazgeçme prosedürü:

Şikayetçi, duruşmada hazır bulunuyorsa hakime sözlü olarak şikayetinden vazgeçtiğini beyan edebilir. Bu beyan tutanağa geçirilir ve şikayetçiye okutularak imzalatılır. Hakim, vazgeçme iradesinin samimi ve koşulsuz olduğundan emin olmak için gerekli sorular sorabilir.

Yazılı vazgeçme dilekçesi de mahkemeye sunulabilir. Bu durumda dilekçe dosyaya eklenir ve duruşmada okunur. Şikayetçinin mahkemede hazır bulunması halinde beyanı tutanakla tespit edilir.

Hakimin yükümlülükleri:

Hakim, şikayetten vazgeçmenin hukuki şartlarını taşıyıp taşımadığını değerlendirir. Vazgeçmenin geçerli olduğu kanaatine varırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir. Bu karar kesin olup, temyiz edilemez.

Çok sanıklı davalarda özel durum:

Birden fazla sanığın bulunduğu davalarda şikayetçi, tüm sanıklar hakkında vazgeçebileceği gibi sadece belirli sanıklar için vazgeçme yapabilir. Bu durumda hakim, her sanık için ayrı değerlendirme yapar.

Müşteki vekili aracılığıyla vazgeçme durumunda vekaletnamede bu yetkinin açıkça verilmiş olması gerekir. Genel vekaletname şikayetten vazgeçme yetkisi vermez.

Uzlaşmada Şikayetten Vazgeçme Gerekir Mi?

Uzlaşma anlaşmasında şikayetten vazgeçme şartı bulunması durumunda, uzlaşmanın geçerliliği için bu şart yerine getirilmelidir. CMK m.253 uyarınca uzlaşma, tarafların karşılıklı anlaşması ile gerçekleşir.

Uzlaşma ve şikayetten vazgeçme ilişkisi:

Uzlaşma müessesesi ile şikayetten vazgeçme farklı hukuki kurumlardir. Uzlaşma, mağdur ile fail arasında karşılıklı anlaşma ile zararın giderilmesini öngörürken, şikayetten vazgeçme mağdurun tek taraflı iradesini ifade eder.

Uzlaşma anlaşmasının tipik şartları:

1. Tazminat ödenmesi: Maddi ve manevi zararın karşılanması

2. Özür dilenmesi: Failin mağdurdan özür dilemesi

3. Şikayetten vazgeçme: Mağdurun şikayetinden vazgeçme taahhüdü

4. Tekrarlama yasağı: Benzer fiilleri yapmama sözü

Şikayetten vazgeçmenin uzlaşmadaki işlevi:

Uzlaşma anlaşmasında şikayetten vazgeçme şartı, anlaşmanın güvence altına alınması amacını taşır. Fail tazminat ödeme karşılığında kovuşturmadan kurtulmak ister, mağdur ise zararının karşılanmasını sağlamak ister.

Özel durumlar:

Uzlaşma anlaşması imzalandıktan sonra fail yükümlülüklerini yerine getirmezse, mağdur şikayetten vazgeçme kararını gözden geçiremez. Bu durumda mağdur, hukuk mahkemesinde icra takibi veya tazminat davası açma yoluna başvurabilir.

Uzlaşma görüşmeleri sırasında tarafların üzerinde anlaştığı şartlar bağlayıcıdır. Şikayetten vazgeçme şartının anlaşmadan çıkarılması her iki tarafın rızasını gerektirir.

Yasal Dayanaklar

Bu makalede atıfta bulunulan mevzuat:

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 73) - Şikayetten vazgeçme ile kovuşturmanın düşmesi

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 253) - Uzlaşma müessesesi ve şartları

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 125, 128, 134) - Şikayete bağlı suçlar (hakaret, sövme, özel hayat ihlali)